enero ko’y makulimlim
puso’y inaambon ng sagimsim
ayaw manlisik ang mga bituin
sa gabi ng dahas at lagim
di magkulay-ginto ang mga bukirin
balumbon ng ulap
sa mata ng araw
laging nakapiring
di ko naririnig ang daing ng tagak
o biglang pag-iyak ng uwak
walang kumikislot na pugo at tikling
sa kasukalang laging naglulunoy
mata ng panimdim
maging maya-kapra’t malikot na pipit
sa sanga ng mangga’y di kumakandirit.

makulimlim ang aking enero
nagliliwaliw ang amihan
sa nagsisimulang manilaw na damuhan
tumatakas ang mga dahon
sa bisig ng punong kabalyero
at nangaluluoy mga bulaklak
sa hardin ng mga pangarap
di ko maunawaan yaring panagimpan
mga daliri’y waring ginalyusan
at di maitipa sa mga teklado
ng antigong piyano
o maikalbit kaya sa mga bagting
ng gitarang laon nang nahimbing
paano ngayon tutugtugin
dumarambang mga nota
ng marahas na musika ng pakikibaka
para sa pinakasisintang la tierra pobreza?

enero ko’y makulimlim
nagliliparan man langkay-langkay
ng mga langay-langayan
sa abuhing papawirin
di maaninag ng paningin
puno’t dulo ng mithiin
ni ayaw umalab ang dugo sa ugat
ni ayaw lumiyab himagsik ng utak
gayong lupain ko ng dalita’t dusa
nililinlang lamang pinaglalaruan
ng magkakauring gahaman sa yaman
itinatanghal tagisan ng dangal
ipinipinta sa mata ng bayan
karangalan nila ay di nadungisan
ni isa mang kudlit ng katiwalian.

makulimlim ang aking enero
ngunit pasasaan ba’t hahalikan ako
ng init-liwanag ng abril at mayo
muling babangon sa karimlan
humimlay na mga anino
sa nangulubot kong noo
tulad ng mga punglong sumingasing
sa kasukalan ng dilim
maglalagos din maningning
na sikat ng araw
mga palaso iyong tutudla’t babaon
sa baluti ng huwad na dangal at layon
ng mga diyus-diyosan ng lipunan
ng mapang-aliping panahon
kung malaon, oo, kung malaon
di na makulimlim
at di na abuhin
ang aking enero!

The situation strikes us sharply. For between a choice, say, of Emile Loring’s “What Then Is Love?” or some novels in comics form of Carlo Caparas and Nick Joaquin’s “The Woman With Two Navels” or Ninotchka Rosca’s “Twice Blessed” (1993 American Book Award) or her novel “State of War” that clearly depicts the lives of ordinary people under the Marcos dictatorship, the choice is decidedly ready-made: Joaquin and Rosca suffer the tyranny of unpopularity not because they are unacceptable writers but, simply, their elegant style does not excite the taste buds of ordinary readers. This is also true as regards literary pieces written in Filipino vis-a-vis romance and fantasy novels and short-stories proliferating in leading commercial magazines or publications.

This situation which exists between the creative writers and their reading public is indeed disheartening and, by and large, may be considered as the fundamental problem of creative writing today.

The problem of the Filipino creative writers is how to communicate their crops without sacrificing the literary quality. Their evaluation of human life,especially of the downtrodden and the oppressed, their indictment of the greediness and exploitative nature of the ruling class, their appreciation of rural scene and of country life or, simply, the down-to-earth manners and attitudes of Filipino society are still inept to touch the sensibilities of the readers. This finds its incipient in the seeming neglect of creative writing to focus its attention to the inviting scenes of country life and the continuous struggle of the Filipino masses for a just and prosperous society.

Creative writing’s attempt to discover the image of country life is still weak, if at all. The feeble attempt to rediscover the lost image has failed to provide the link between the creative writers and the reading masses. This circumstance has brought several literary setbacks, dragging the writer’s prose into the dungeon of commercialism.

Some short-story and novel writers have tainted the noble mission of creative writing into a commercialized plot. The atmosphere of creativity afouls with the smell of cold cash and, as such, an illusion of creativity is unavoidably created in commercial magazines of note.

But, unfortunately, an honest appraisal of short-stories and novels clashing in commercial streets reveals unmistakably that they are pieces of writing which creativity is not. There is not even a color of meritorious literary. Most often than not, these novels and short-stories appearing in commercial magazines do not even deserve a cent of passing comment.

Commercial fictions, we are told, are written basically on one formula, and they rest simply on that. They don’t even move in three dimensions and do not possess what we call the “living soul” of the story. They are plot stories but without any color of creativity nor craftmanship. The style is very much toned down as if afraid that the readers will not grasp what the writer wants to impart. The writer, in himself, of such pieces — I am sure — does not find satisfaction in his work. The author must first feel the inner satisfaction of his art before he can transform it into a readable prose.

It is the policy, however, of commercial magazines to satisfy first the lust for entertainment of the reading public by virtually denying the literary merits of the story. And as long as the readers are contented, for business sake, the story must go on!

But this scheme must stop.

The writer must not primarily write for money’s sake. He must write because he wants to write. The taste of the reader is only secondary, if at all. For unless he is ready to sacrifice the reader’s predisposition to value judge the writer’s work on the scale of popularity — not on literary merits — the creative writer loses his social purpose, his creative writing.

the vapor-laden clouds
glide in the horizon of discontent
as billion of stars wink
at the pale, waning moon
the somber night gnaws
my tormented soul
as my mind swims
in the labyrinths of hope
forevermore i will sip
the sparkling dewdrops
in every blade of swaying grass
as the whispering morning wind
licks my heaving, revolting breast.

yes, strength of spirit i need
in my loins i must rekindle
the fire of undying faith
the flames must be blazing
in every day and night
to be a troubadour of hope
to weave lyrics of joy
to hum with the whirling wind
melodies of awakening songs
for the oppressed-downtrodden
faceless-nameless class
in my exploited, barren land
yes, resolute i must be
to continue weaving
fiery, liberating lines.

my mind now sways back and forth
in the rugged terrain of ideologues
but crystal-clear purpose
shall keep me going
swimming, struggling
against the rampaging river
of injustices and despair
and my untrammeled, selfish ego
will i drench and cleanse
in the torrents of blood
of the devoured victims
of the ruling class
yes, let’s all be troubadours of hope
in this forsaken, wretched land!

di ako naiinip
hanggang sumisikdo ang puso
hanggang kumikiwal ang dugo

pumanaw man ang mga dekada
ng pakikipagkawit-bisig sa masa
di tatakas matingkad na alaala
ng namaalam na mukha ng mga kasama
ng nagsipag-alay ng buhay at pagsinta
sa lugaming la tierra pobreza

di ako naiinip
hanggang kumukulo ang sentido
hanggang pumipiglas ang kamao

bawat araw ay dinidilig ng pag-asa
sa lagunlong ng mga protesta
laban sa naghaharing inhustisya
nagsasayaw sa telon ng mga mata
eksena ng marahas na pelikula
luwalhati’y hinahabi ng musika

di ako naiinip
hanggang humihihip ang habagat at amihan
hanggang nagkukulay-ginto ang palayan

naniniwala akong magbabanyuhay din ang lahat
maglumot man mga batong-buhay sa mga ilog
magbitak man mga burol at kapatagan
kumutan man ng dusa’t dilim ang kabundukan
hagupitin man ng daluyong ang kaparangan
natuyong mga dahon ay magluluntian

di ako naiinip
hanggang sumasagitsit kidlat sa kalawakan
hanggang dumadagundong alon sa dalampasigan

oo, mga kasama’t kaibigan
huwag mainip
ipagpatuloy ang pagtahak
sa mabatong daan
huwag mainip
di lalaging malamlam ang buwan
di mananatiling walang bituin
sa magdamag na karimlan
huwag mainip
mahahalikan din mithiing maningning
hanggang umaalingawngaw
himno ng mga tungayaw
hanggang di maibilanggo
sa yungib ng bungo
singasing ng mga punglo
di ako naiinip
huwag kayong mainip
nagkikindatan mga alitaptap
sa mahalimuyak na daan
ng laya’t katubusang
nais nating makamtam
papailanlang din sa hangin
kalansing ng nilagot
na mga tanikala
ng pagkaalipin!

ihahasa namin ang itak
kapag hangin hatid ay sagimsim
kapag malamlam ang mga bituin
at sikat ng araw ay laging kulimlim
ihahasa namin ang itak
kapag naluluoy ang mga bulaklak
kapag mga layak ayaw maglagablab
kapag mga hamog ay ayaw kumislap
kapag di makita isang alitaptap.

oo, ihahasa namin ang itak
kapag kaming maralita
magsasaka’t manggagawa
mapalad pang mga daga
kaming maghapon sa paggawa
laging hungkag ang sikmura
ihahasa namin ang itak
lalo’t bunsong mahal nilalagnat
kinakabag sa magdamag
walang masipsip na gatas
sa suso ng inang naluoy sa hirap.

ihahasa namin ang itak
kapag bigas sa kaldero
nilamon ng asendero
kapag pawis nitong braso
nilaklak ng mga amo
ihahasa namin ang itak
kapag kape’y maputla na’t lasang amag
habang iyo namang nginangasab
grasyang kami ang naghirap
ikaw naman laging bundat.

ihahasa namin ang itak
kapag sobrang buwis iyong pinipiga
sa sambayanang nagkakandakuba
masandat lamang kayong pinagpala
at may madambong ang uring ulikba
habang kami nama’y titinga-tingala
sa kung sinong birheng puspos daw ng awa
nabingi na yata
sa dasal-hinaing
ng uring alipin
ng dusa’t dalita.

ihahasa namin ang itak
kapag hustisya mo’y sing-ilap ng ulap
daig pa ang pagong kung ito’y umusad
sa uring mayaman ay walang kamandag
ngunit mapanikil sa uring mahirap
sa pusong matapat ang kapara’y sibat
banal na adhika ay dinadapurak
hadlang sa pangarap
sa laya’t ligaya naming nagsisikap.

ihahasa namin ang itak
oo, ihahasa namin ang itak
kapag la tierra pobrezang pinakamamahal
ipinagagahasa sa mga dayuhan
malusog na suso’y ibinubuyangyang
puklong soberanya’y itinitiwangwang
manatili lamang sa kapangyarihan
kayong nasa poder ng pagkagahaman
ihahasa namin ang itak
hanggang mapairal ang hustisya sosyal
sinta’y mapalaya
sa gabing madilim
bartolina’y ganap wawasakin
ng dahas ng hangin
ng ngitngit ng alon
ulan ng bituin!

.

la tierra pobreza
namaalam, lumisan kamakailan
supling mong inialay ang buhay
sa ngalan ng mataos na pagmamahal
walang hanggan siyang maglalakbay
sa kalawakan ng mga buntala
ngunit maningning na mga tala
iniwan niya sa palad ng dusa
ng kanyang mga kapatid at kasama
kawangis ng ulilang estrelya
sa luntian niyang sombrerong
ilang dekadang minahal ng masa
muhon iyon at sagisag ng prinsipyo
sa walang humpay na pakikibaka
matubos ka lamang
la tierra pobreza
sa kamay ng uring mapagsamantala
lumisan man siya
di naman mamamatay
kanyang mga alaala
sa magkakarugtong na mga ugat
sa nagkakaisang mga utak
sa bawat dibdib ng paghihimagsik
ng nakikibakang masa
di maaampat ang daloy
ng nag-aalimpuyong dugo
sa sumisikdong mga puso
hanggang hari-harian ang iilan
sa lupain ng dalita’t dusa.

oo, la tierra pobreza
magiting mo siyang mandirigma
ng pagsinta at pag-asa
kagaya siya ng mga bonifacio
marti, castro at che guevara
magluluningning, hahalimuyak
mabulaklak niyang mga alaala
sa bawat pagngiti
ng umiinit na umaga
sa bawat pagtitig
ng buwang marikit
sa gubat ng dilim at lagim
sa bawat hagupit
ng dahas ng hangin
sa moog ng sagimsim
oo, la tierra pobreza
huwag kang manimdim
lumisan man siya sa iyong piling
sisikat pa rin ang mga bituin
yayakapin ng init ng araw
iba mo pang mga supling
magbabanyuhay din ang iyong panimdim
mga dugo nila’y ididilig ng giting
sa hardin ng sagrado mong adhikain
mamumukadkad din
mga gumamela ng laya mo’t ligaya!

sa lumisan mong magiting na mandirigma
sinisinta naming la tierra pobreza
kaming mandirigma ng papel at pluma
iniaalay nami’y himagsik ng tinta at letra
kami’y supling mo rin na nakikiisa
laban sa anumang uri
ng pambubusabos-pagsasamantala!

ilang kahang sigarilyo, lolo hugo
sa maghapo’y kailangang ibenta mo
para maibili ng pansit-gisado
sa restawran ni be ho
sa kanto ng elizondo
naghihintay mong bunsong apo
sa nakaluhod na barungbarong
sa gilid ng mabahong estero?
ostiya na lamang kaya ang iuwi mo
sagana sa altar ni padre san pedro
sabawan ang kanin ng agua bendita
baka maglasang kalderetang tupa
sa bibig ng namayat lumuluhang sinta
natutulog pa rin ang negrong nazareno
sa loob ng eskaparateng salamin.

gaygayin mo man, lolo hugo
mulang bibig ng r. hidalgo
hanggang dibdib ng bilibid viejo
wala kang matatalisod ni piso
walang pandesal mula sa langit
walang lugaw sa pondang maanghit
sa paa mo’y biglang hahaplit
sigarilyo ng mga sugapang gaya ko
magpapakislap sa mata mo, lolo hugo
natutulog pa rin ang negrong nazareno
sa loob ng eskaparateng salamin.

ilang dekada na ba, lolo hugo
nagtitinda ka ng tingi-tinging sigarilyo?
nagtagpo na tayo sa plaza miranda
sa maalab, madugong mga protesta
sa panahon ng malagim na diktadura
mabulas ka noong gaya ko
sumasabit pa sa mga estribo
sa mga sasakya’y nakikipagpatintero
ngayo’y kapwa lolo na tayo
natutulog pa rin ang negrong nazareno
sa loob ng eskaparateng salamin.

ilang dupikal na ba ng batingaw, lolo hugo
sa pandinig mo’y umalingawngaw?
ilang himno’t salmo na ba ang nagpasayaw
sa utak mong humihiyaw?
sigarilyo, sigarilyo kayo diyan!
bawal mang hithitin sa maraming lugar
pero usok ng tambutso ng mga sasakyan
di lason sa hungkag na tiyan
sa kauri nating laging nagkakalkal
ng grasyang mula raw sa poong maykapal
paano pakakainin apong naghihintay?
natutulog pa rin ang negrong nazareno
sa loob ng eskaparateng salamin.

anong malay natin, lolo hugo
baka sa wakas magising din
sa pagkakahimlay nazarenong negro
sa yakap at halik ng milyong deboto
baka biglang bumangon din
sa dasal at misa ni padre san pedro
espada’y hawakan
putulin ang ulo
ng mga ganid sa mga palasyo
busbusin ang tiyan ng mga impakto
upang grasya nati’y di nila masolo
malay natin, lolo hugo
kapag nagising negrong nazareno
itataas natin ang kalis ng dugo
bendisyon ng tabak at koro ng bomba
iparirinig natin sa mga asyenda
sa mga empresa at mga pabrika
sa naglumot na kuta ng inhustisya
prusisyon ng masa’y agad huhugos
palalayain ang uring busabos!
oo, lolo hugo
kapag nagising negrong nazareno
di ka na magtitinda ng sigarilyo
litson adobo’t asado iuuwi mo
sa pinakasisintang bunsong apo
pero, sa ngayon, lolo hugo
natutulog pa rin ang naegrong nazareno
sa loob ng eskaparateng salamin.

ayoko nang marinig
ritmo ng melodiya ng mga salita
sa parirala’t mahabang talata
ayoko nang marinig
kalantog ng yero
pinukpok hinubog ng mga latero
inihulmang bubong sa lumang sasakyang
pupugak-pugak na sa mabatong daan.
ayoko na, ayoko nang marinig
kadensa ng martsa ng mga lirika
sa tinahing piring ng mga taludtod
sa mga saknong na uugud-ugod
pusong binalsamo ay di na titibok
sa himas at hagod ng pantig na bansot
utak mawawakwak sa mensaheng bubot
bamban ng tainga ay baka madurog
sa nakabibinging daing at himutok
ng pusong lumangoy sa dagat ng lungkot
walang inaawit kundi tagulaylay
at nakababaliw na paghihiwalay
walang tinutula kundi panagimpan
ilusyon ng diwang alipin ng buwan.

sa mukha ng papel
nais kong makita’y dahak ng kataga
at madugong bisig sa mga talata
metaporang buhay sa mga adhika
ng masang kahalik maputik na lupa
lirikang maapoy sa utak ng madla
tayutay ng bala sesura ng bomba
sa bawat saknong ng pakikibaka.
nais kong marinig
sa himnong tinipa
sa dibdib ng masa
sagitsit ng punglo
sa gabing malalim
tagupak ng lintik
sa pisngi ng dilim
atungal ng kulog
sa burol na baog
bombang pinasabog
sa pusod ng lungsod
lagunlong ng hiyaw
ng diwang marangal
laging kaulayaw
ng bayang minahal!

oo, ayokong makita
de kuwadrong larawan ng mga pagsinta
o paghahalikang di ko rin madama
ako’y nabulag na sa mga milagrong
iyong ipininta
sa telon ng mata
nakahandusay sa silid ng isip
mga imaheng dulot ay himagsik
mga aliping katalik ng lagim
sa bartolina ng mga bituin.
kailan mababago itong lahat-lahat?
brasong buto’t balat
pisnging nangulubot
likod na nahukot
katawang natuyot
bitukang nalagot
habang nagpipista mga panginoon
sa mesang sagana
sa laman at dugo
ng mga utusang tiya’y kumukulo
silang mga diyos sa palasyong ginto
nguso’y nanghahaba
sa sarap ng alak
at litsong nginasab
dilag na nginabngab
kailan lilimusan
katiting na habag
masang sambayanang
siyang pinagmulan
ng yamang kinamkam?
kailan tatapunan
ng kaning nagtutong
o natirang mumo
batang pumintog ang tiyan
sa hanging naglunoy
sa kanyang katawan?

ayoko na
ayoko nang maulinig
elehiyang malungkot
odang nagdarasal
epikong matamlay
bingaw na kataga
pilay na talata
bulol na taludtod
saknong na kulubot
at mga katagang
hindi dumudura
walang pagbabanta
sa sakim na mukha
ng diyos ng sama
sa ngayo’y nais ko
nais kong tunghayan
sa lukot na papel
letrang nag-aapoy
sa lupang naluoy
tutupok sa moog
ng uring bagulbol
nais ko’y talatang matalim
lalaslas sa dibdib
ng dusa’t sagimsim.
ayoko na
oo, ayoko na
sa mga katagang di dumaramba
di gumigising sa diwa ng masa
sana’y may dagundong ng along malakas
may alimpuyo ng bagyong marahas
upang galyos ng pambubusabos
hustisyang baluktot
ganap na madurog
bayaang manlisik ang init ng araw
bayaang humiyaw ang sanlaksang titik
ulan mang naipon sa pisngi ng langit
gawing palasong ang taglay ay ngitngit
o mga punlo kayang bubutas-lalagos
sa pusong maitim ng mga balakyot
bibiyak sa bungo ng mga nagtraydor
sa ngayon at bukas
ng bansang binitay
ng diyus-diyosa’t mga panginoon
lagablab ng titik
singasing ng lintik
siyang papatay naman
sa mga limatik!

di kayo desaparecidos
di kayo nawawala
kayong nilamon ng lupa
kayong mga katawa’y nilapa
kayong kalamna’y ipinataba
sa damong ligaw at makahiya
di kayo nawawala
kayong isinimento sa dram
hinigop ng pusod ng karagatan
o binulok sa tagong bilangguan
kayong ulong putol malabolang sinikaran
pinagulong sa dibdib ng kagubatan
kayong nadiskaril ang kalansay
buto ng kamay ngayo’y tangay-tangay
ng asong galang nagkalkal
sa masukal na talahiban.

di kayo desaparecidos
di kayo nawawala
nagbagong-anyo lamang
sinalaulang katawang-lupa
sa makulimlim mang umaga
o humihilab na katanghalian
sa namamaalam mang araw
o gabi ng buwang malamlam
naroroon kayo
sa nag-usbong na hamog sa damuhan
sa kumakaway na mga butil ng palay
sa himno ng ibon sa kaparangan
sa hagupit ng hangin
sa lumalangitngit na punong kawayan
sa tumakas na alipato
ng naglagablab na apoy sa karimlan.

di kayo desaparecidos
di kayo nawawala
naroroon kayo
sa uha ng lumayang sanggol
sa nagdugong puwerta ng ina
sa gumiting pawis sa noo’t mukha
ng inaliping manggagawa
sa halas sa binti’t alipunga sa paa
ng dinustang magsasaka
sa himutok ng mga dukha
sa bilangguan ng dalita
sa singasing ng hininga
ng bawat nakikibaka
para sa dangal at laya
luwalhati’t ligaya
ng bayang pinakasisinta!

di kayo desaparecidos
di kayo nawawala
tubig lamang kayong nilaklak
ng uhaw na bibig ng init
magiging itim kayong ulap ng langit
saka palasong ibibinit
ulang kayong hahaginit
sa lupang tinigang ng dilim-sagimsim
binhi kayo ng pangarap
muli’t muling sisibol din
halaman kayong nanilaw
kinapon ng dahas at lagim
magluluntian din sa gabing madilim
oo, di kayo nawawala
di kayo desaparecidos
sapagkat ugat ninyo’y karugtong
ng aming mga ugat
sapagkat dugo ninyo’y dumadaloy
kumikiwal din
sa himaymay ng aming puso’t laman
sapagkat diwa ninyo’y nakikipaglakbay
sa mithiin naming ayaw humingalay.

oo, di kayo desaparecidos
di kayo nawawala
nagbanyuhay lamang ang katawang-lupa
paulit-ulit nga kayong mabubuhay
sa nag-aapoy naming puso’t isip
sa siil ng madamdamin ninyong halik
sa yakap ng inyong diwang katalik
di masasayang mga dasal-tagulaylay
ng lumuhang mga mahal sa buhay
kaaway man kayong itinuring
ng mga kampon ng dilim
sa utak namin kayo’y magluluningning
tatanglawan-iilawan
landas naming lalakbayin
upang tanikala ng pang-aalipin
marahas lagutin… baklasin!

dinadalaw ka ngayon, maria
ng mga aninong walang mukha
ng mga nilikhang walang letra
mga bibig at mata
sa silid ng heringgilya
ng medisina at gasa
itinaboy ka ng hangin
mulang brumm sa belgium
hanggang sa lagunlong
ng humihiyaw na mga tambol
sa lansangan ng rio de janeiro
upang muling busbusin
ng matalas na kutsilyo
sinapupunang pinahirapan
ng banta ng kamatayan
bituka’y muling puputulan
obaryo’y inalis na noon pa man
upang hininga’y di ulilahin
ng pagaspas ng amihan
sa la tierra pobrezang
ginutay ang pusong iwanan
at ngayon
sa sumisikdong kamalayan
muli’t muling binabalikan
lupaing lunduyan niyong pagmamahal
at kahit sa pangarap man lamang
madugtungan ang pakikilaban
at matanglawan ng bilyong bituin
banal na laya’t adhika
ng masang alipin ng dusa’t dalita
sa lipunang walang patumangga
sa pagsalaula sa buhay ng dukha.

nang sabihin mo, maria
hanggang nobiyembre na lamang
ang lagaslas ng hininga
at walang katiyakan
kung kinabukasa’y ngingiti pa
o masisilayan pa
mabining pagmumumog
ng mga damong nakayukayok
sa umusbong na mga hamog
o masuyong darantayan pa
ng naglalagos na sikat ng araw
sa ulilang bintanang salamin
mukhang nangulimlim
at mga matang lumalim
sa pagsisid sa dagat ng mga alaala
sa pagsalunga sa mga burol at sabana
at pagmamartsa sa lansangan ng mendiola
sa piling ng masang pinakasisinta
o, maria magdala
akong itinuring mong ama
ngayo’y pinapalakol ang dibdib
nilalaslas ng labaha ang isip
nakabilanggo yaring tinig
di madakma sa mailap na hangin
hinahabol na bawat salita’t talata
maipadama man lamang
sa katawan mong lupa
tagulaylay ng pagsinta
sa magiting na kasama!

oo, maria magdala
naiparating mo na sa akin
sagradong mga mithiin at habilin
inilululan sa mga pakpak ng langay-langayan
isinisigaw ng ragasa ng alon sa dalampasigan
pinaiilanlang ng sipol ng hangin sa kagubatan
pakiusap mo’y
huwag na huwag kang kalilimutan
ng mga nakadaop-palad at kaibigan
maglakbay ka man sa kawalang-hanggan
paano ka malilimutan
ng mga kinalinga’t dinamayan
silang iyong ipinakipaglaban
dinudusta nilang kapakanan
silang katalik ng puso mong nagmamahal
silang mga kayakap sa gabi ng paglalamay?
o, maria magdala
isa ka sa talahib ng aming mga alaala
sunugin man nang sunugin at patayin
muling uusbong sa lupain ng inhustisya
muli’t muling iindak at mamumulaklak
saanman dumaramba
pagsasamantala
sa lugaming buhay ng masa
oo, tulad mo, maria magdala
ang walang kamatayang talahib
ng aming mga alaala!